Türkiye’de 12-14 milyon diyabetli var, ama çoğu hastalığının farkında değil

Acıbadem Sağlık Grubu uzmanları, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte diyabetin erken tanısını, organlar üzerindeki etkilerini ve yeni tedavi yöntemlerini ele aldı. Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğu tahmin ediliyor.

Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir salgın gibi hızla arttığını söyledi. Yılmaz, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını, ikiye katlandığını belirlediklerini aktardı.

Yılmaz, diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak bu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini belirtti. Yılmaz’a göre bu ilaçların ciddi yan etkileri var.

Erken tanının önemi

Diyabetin her yaşta, 0-90 yaş arasında ortaya çıkabildiğini belirten Yılmaz, iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem alınmasının hem organ hasarlarını önlediğini hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.

Teknolojideki gelişmeler

Yılmaz, son yıllarda diyabet tedavisinde kullanılan teknolojilerin büyük bir dönüşüm geçirdiğini, parmaktan yapılan günlük ölçümlerin yerini sürekli glikoz ölçen sensörlerin aldığını söyledi. Günde 4-5 kan şekeri ölçümüyle aradaki değişimlerin çoğunun görülemediğini belirten Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını ve bu teknolojinin daha da gelişeceğini ifade etti. Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini, sensör ve insülin pompalarının özellikle çocuğu diyabetli ailelerin kaygısını azaltabildiğini söyledi.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve bu sayının 2050 yılında 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet yaygınlığının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini aktardı.

Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar birçok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini belirtti.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının gün içinde değişken şeker oranlarının hücreleri yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açabildiğini bu cihazlarla izlenebildiğini söyledi. Süleymanoğlu, sürekli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetildiğini ve gece uykuda da şeker seviyesinin takip edilebildiğini aktardı.

GLP-1 ilaçları uyarısı

Son yıllarda zayıflama iğnesi olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini belirten Yılmaz, şunları söyledi: "GLP-1 analogları son yıllarda tıbbın en önemli buluşlarından biridir. Ancak bunlar gelişigüzel kullanılabilecek zayıflama ilaçları değildir. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların kullanılması uygun olmayabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılması şarttır."

Yılmaz, bu ilaçların Türkiye’de reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu ve sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin hastaları tedaviden uzaklaştırabildiğini belirtti.

Hasta öyküleri

Etkinlikte 46 yaşındaki Selin Oral, yıllarca kilo sorunuyla mücadele ettiğini ve 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatı düşünmeye başladığını anlattı. İnsülin direncinin çok yüksek olduğunun belirlenmesinin ardından Yılmaz ve sağlık ekibi tarafından ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan bir program oluşturuldu. Oral, yaklaşık 38 kilo vererek 70’li kilolara indi, bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor ve Nisan ayında Prag’da yarı maratona hazırlanıyor. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum" dedi.

İlhan Güngördü, kan şekeri 600 ile komaya girdiği ve günlerce hastanede yattığı süreci anlattı. 52 kilo vererek insülini bıraktığını, diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini söyledi.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner, 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı aldı. Son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdüren Güner, sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu ile takip ediyor, glikoz grafiklerini yapay zekâya yükleyerek betimletiyor. Güner, "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" dedi.

Veriler

Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite bulunuyor, hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına gerilediği belirtildi.

Yılmaz, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini, bunun akademik çalışmalara önemli katkı sağlayacağını ve dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulacağını söyledi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı