Kısaca
- Araştırmaya göre 6-17 yaş grubu çocukların %80,1’i cep telefonu kullanıyor, %92,7’si internete giriyor ve %69,8’i sosyal medya kullanıyor.
- Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1 olurken, düzenli oyuncuların en çok tercih ettiği tür macera/aksiyon oldu.
- Çocukların %10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını belirtti.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarını açıkladı. Araştırma, 6-17 yaş grubundaki çocukların teknoloji kullanım durumlarını, amaçlarını ve bu kullanımın yaşamlarına etkilerini ortaya koyuyor.
Araştırma daha önce 6-15 yaş grubunu kapsıyordu; 2026 yılında kapsam 6-17 yaşa genişletildi. Bu yıl ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de incelendi. Haberde farklı bir yaş aralığı belirtilmediği sürece ‘çocuk’ ifadesi 6-17 yaş grubunu ifade ediyor. 6-10 yaş grubu soruları kendisi ya da bir yakınının yardımıyla, 11-17 yaş grubu ise yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu ve akıllı telefon kullanan çocukların oranı %80,1 oldu. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta %66,2, 11-17 yaşta %89,8. Düzenli telefon kullanan çocukların %97,4’ü bu alışkanlığını sürdürdüğünü belirtti. Kullanım amacına bakıldığında 6-10 yaşta ilk sırada %73,3 ile oyun oynamak, 11-17 yaşta ise %87,8 ile internette gezinmek yer aldı.
Düzenli telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaşta %17,2, 11-17 yaşta %48,0.
İnternet kullanım oranı çocuklarda %92,7 olarak ölçüldü; 6-10 yaşta %86,6, 11-17 yaşta %96,9. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde iki saat ve üzeri süre hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 oranında görüldü.
Düzenli internet kullanan çocuklar interneti en çok video izlemek için kullanıyor (%86,2). Ders çalışma ve ödev ya da sunum hazırlama %80,3, sosyal medya kullanımı %75,1 ile izledi. En az yapılan faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılmak oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8. Erkek çocuklarda %71,4, kız çocuklarında %68,1. Yaşa göre fark belirgin: 6-10 yaşta %50,2, 11-17 yaşta %83,4.
Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1. Erkeklerde bu oran %77,4, kızlarda %58,2. Yaş gruplarına göre 6-10 yaşta %69,1, 11-17 yaşta %67,3.
Düzenli oyun oynayan çocukların %92,7’si bu alışkanlığını sürdürdüğünü belirtti. En çok tercih edilen tür %48,1 ile macera/aksiyon oldu, ardından %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları geldi. Oyun hakkındaki düşünceler yaş grubuna göre değişti: 6-10 yaşta %34,7 fazla oyunun sorumlulukları aksattığını, 11-17 yaşta ise %34,5 ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündüğünü söyledi.
Ekran başında geçirilen sürenin etkilerine dair sorulara çocuklar şu yanıtları verdi: %48,3 ‘daha az kitap okuyorum’, %42,2 ‘daha az ders çalışıyorum’, %33,0 ‘ailemle daha az vakit geçiriyorum’, %26,8 ‘arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüyor ve daha az oyun oynuyorum’, %25,4 ‘daha az uyuyorum’. Yanıtlar ‘katılıyorum’ ya da ‘kısmen katılıyorum’ olarak verildi.
Üretken yapay zeka ve siber zorbalık
Üretken yapay zeka kullanan 11-17 yaş çocukların oranı %63,0. Kızlarda %65,5, erkeklerde %60,6. Kullanım amaçlarında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim, ardından %58,6 ile özel amaçlar geliyor. Kullanmayan çocuklar bunun nedenini %68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmamak, %21,1 ile ihtiyaç duymamak, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmemek ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyet endişeleri olarak belirtti.
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapanların %4,6, siber zorbalığa tanık olanların %23,6.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş çocukların %73,3’ü zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaş ya da akran olduğunu söyledi. Zorbalığın gerçekleştiği dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı; bunu %51,1 ile SMS, %40,7 ile sosyal medya, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi.
Zorbalık türlerinde en yaygını %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların yayılması ya da herkese açık paylaşılması ve %15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi. Çocukların zorbalığa neden olarak en çok davranış biçimlerini (%60,4) gösterdiği, bunu sırasıyla fiziksel özellikler ya da dış görünüş (%33,1), ailenin nereli olduğu ya da kökeni (%4,4), maddi durum (%2,4) ve engel durumu (%1,7) izlediği belirtildi. %9,4 ise ‘diğer’ yanıtını verdi.
Eğitime devam eden 11-17 yaş çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma ya da tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1. Bunların %7,8’i bu deneyimin okula devam durumunu etkilediğini söyledi. Erkek çocuklarda bu oran %5,3, kız çocuklarda %10,5.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
